In-pact

Het onderwerp toekomstscenario’s duikt bijna dagelijks op in de diverse media. Wat hierbij opvalt is de rol die toekomstscenario’s vandaag de dag vervullen, zowel voor overheden, het bedrijfsleven en niet in de laatste plaats voor het individu.

De woningmarkt

Je zult maar ‘starter’ zijn op de woningmarkt. Van de verkoopzijde (eigenaren, makelaars, belangenverenigingen, etc.) worden toekomstscenario’s gepresenteerd waaruit klip en klaar blijkt dat zich nu een unieke koopgelegenheid voordoet die niet snel meer terugkeert. Van de zijde van banken, hypotheekverstrekkers, economen, etc. worden toekomstscenario’s voorgehouden die de indruk wekken dat de huizenprijzen nog jarenlang kunnen dalen, een hypotheek aangaan nu vol risico’s is en leidt tot een langdurige periode van economische teruggang.

EHEC

Beleidsmakers en wetenschappers buigen zich momenteel eensgezind over de EHEC kwestie. Vragen als: wat is het precies, waar komt het vandaan, hoe verspreidt het zich en welke gevolgen zijn er te verwachten, cq. welke maatregelen vraagt dit wanneer er antwoorden zijn op deze belangrijke vragen? Het lijdt geen twijfel dat de antwoorden vervolgens de mogelijkheid bieden om beleid en maatregelen te enten op één of meer toekomstscenario’s.

Fukushima

In De Volkskrant van 30 april 2011 een mooi voorbeeld van de toegevoegde waarde van het denken in toekomstscenario’s.
“Ingenieurs en ontwerpers, zegt Ramana, nemen altijd aan dat ze weten wat er kan gebeuren. Maar wat het voorstellingsvermogen te boven gaat, ontbreekt dus per definitie in de analyse. Een voorbeeld is Fukushima, waar de combinatie van een zeer zware aardbeving en tsunami niet was voorzien. Door de beving viel in de hele regio de stroom weg, en vervolgens verwoestte de vloedgolf de noodstroomvoorziening. In de risicoanalyses was wel voorzien in het wegvallen van de stroom, maar niet in de hele regio tegelijk door dezelfde oorzaak. Notoir lastig is ook de menselijke factor. Hoe operators omgaan met noodsituaties, zeker in een nucleaire omgeving, is buitengewoon lastig te vangen in risicoanalyses, hoe goed de trainingen en opleidingen ook zijn. Daarbij zijn de vaak onvolledige informatie en het gebrek aan overzicht over de calamiteit tevens problematisch. De probabilistische risicoanalyse leidt bovendien tot de neiging zwakke plekken in het systeem met meer techniek te repareren. Daarmee wordt nieuwe techniek met nieuwe kansen op problemen geïntroduceerd. Soms, zegt Ramana, is het beter om ‘out of the box’ te denken. Ik ken geen voorbeelden in de nucleaire industrie, wel in de luchtvaart. Hoe voorkom je dat op een vliegveld opstijgende en landende toestellen elkaar raken? Niet door een batterij extra communicatie, maar door het fysiek scheiden van de desbetreffende banen.”

Gezondheidszorg

In het blad Huisarts in praktijk van april 2008 wordt aangegeven dat het denken in toekomstscenario’s een bijdrage kan leveren aan het voorbereiden op de zorgvraag. “Kijkend naar het voorbeeld van de nazorg voor ex-kankerpatiënten zou ik daarom willen pleiten voor het opstellen van toekomstscenario’s voor de toenemende zorgvraag van bepaalde ziektebeelden en patiëntenpopulaties, waarbij niet alleen aandacht wordt besteed aan de financiering en organisatie van die toenemende zorgvraag, maar ook aan de opleiding en instroom van huisartsen en praktijkondersteuners, de behoefte aan nascholing van zittende professionals en de communicatie en samenwerkingsvormen tussen de eerste en tweede lijn. Vraag is bijvoorbeeld of het Capaciteitsorgaan bij de planning van de instroom van huisartsen wel voldoende rekening houdt met ontwikkelingen als substitutie en preventie. Het ontwikkelen van toekomstscenario’s heeft als voordeel dat patiënten en betrokken veldpartijen zich goed kunnen voorbereiden op de organisatie van de toenemende zorgvraag en niet gedwongen worden tot het vinden van ad hoc oplossingen voor knelpunten in de patiëntenzorg waardoor de structuur en financiering van de zorgsector zich ontwikkelt tot een vreemdsoortige lappendeken. Een goede dialoog tussen het ministerie van VWS, de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen, de LHV en Zorgverzekeraars Nederland kan een uitstekend begin zijn voor het ontwikkelen van dergelijke toekomstscenario’s.”

De methode Jules®

Het lijkt erop dat het nut en belang van toekomstscenario’s nu wordt gevoeld. Het is dan ook geen luxe maar noodzaak de totstandkoming ervan op een gedegen en verantwoorde wijze te organiseren. De methode Jules® is primair bedoeld voor Intelligence Analyse en richt zich op het ontwikkelen van toekomstscenario’s. In-pact helpt bij het vertalen van deze behoefte naar een concrete aanpak met organisatorische maatregelen, trainingen, begeleiding, etc. die leidt tot het gewenste einddoel: toekomstscenario’s op basis waarvan we de juiste dingen op het juiste moment doen.